Moet het begrip 'intellectueel eigendom' in de videogame-industrie worden herzien?

'Intellectueel eigendom' (IE) is alomtegenwoordig in de videogame-industrie. Het geeft uitgevers exclusieve rechten op hun creaties. Maar de uitdrukking verdient een nader onderzoek: ze bepaalt hoe wij over games denken, en niet altijd in het belang van de cultuur.

Waar hebben we het over?

Juridisch gezien omvat 'intellectueel eigendom' voor een game vooral het auteursrecht (en de naburige rechten) en, voor het merk of bepaalde technische elementen, het industrieel eigendom. Het verleent de houder ervan exclusieve rechten: het toestaan of verbieden van kopiëren, verspreiden en bewerken. Dit is wat een uitgever in staat stelt te beslissen over leven of dood van een game, over de remakes, remasters en vervolgen ervan.

De paradox

Een videogame is niet het werk van één geïsoleerd brein: het is een collectieve creatie, ontwikkelaars, scenarioschrijvers, artiesten, muzikanten, soms de gemeenschap zelf (mods, content). Het recht kent de controle echter niet toe aan wie creëert, maar aan de entiteit die de rechten bezit: de uitgever. Spreken van 'intellectueel' eigendom verhult deze verschuiving: wat in de praktijk beschermd wordt, is een economisch actief, niet de intelligentie van de makers.

Waarom dit ertoe doet voor spelers

Dit kader heeft directe gevolgen: het is in naam van IE dat de onmogelijkheid om door te verkopen wordt gerechtvaardigd, het verbod op communityservers na een sluiting, of de weigering om bibliotheken games te laten bewaren. Het vocabulaire heroverwegen, spreken van exploitatierechten in plaats van 'eigendom', zou helpen het debat opnieuw in evenwicht te brengen tussen de belangen van de rechthebbenden, die van de makers, en die van het publiek.

Om te lezen: bewaring en wettelijk depot.