Wat is een CLUF? Het contract dat u ondertekent zonder het ooit te lezen
Laten we een simpele vraag stellen: wanneer u een videogame "koopt", wat betaalt u dan eigenlijk? Het antwoord verrast de meeste gamers. U koopt geen game. U koopt een gebruiksrecht, een licentie, vastgelegd in een contract dat de Eindgebruikerslicentieovereenkomst (CLUF) wordt genoemd, of EULA in het Engels (End User License Agreement).
En dat is niets nieuws, en ook niet iets typisch digitaals. Dit contract bestond al in het tijdperk van fysieke games. Het zat in de doos.
Een contract "ondertekenen" dat u niet kunt lezen voordat u het ondertekent
Op oude dozen van games, software, soms cartridges, zat een zegel of een plastic folie dat u moest scheuren om te openen. Dit zegel verbreken gold juridisch geacht als aanvaarding van de licentie, een praktijk die bekendstaat als het "shrink-wrap contract". De paradox is duizelingwekkend: de licentie zat binnenin de doos, dus om hem te kunnen lezen moest u hem eerst openen... en het openen gold als aanvaarding. Met andere woorden, u ondertekende voordat u kon lezen.
Vandaag is het dezelfde logica, in twee vormen:
- ofwel verschijnt er een onleesbaar blok tekst met een knop "Ik accepteer", en niemand leest het;
- ofwel aanvaardt u het contract door simpelweg de game te starten, zonder dat u ook maar iets te zien krijgt.
En als u weigert? Dan heeft u een game gekocht waarmee u niet mag spelen. Logischerwijs, en volgens Europees recht, zou een weigering moeten leiden tot terugbetaling. Dit wordt bijna nooit duidelijk aangeboden.
Hetzelfde contract voor alle games
Een uitgever stelt niet voor elke game een apart contract op. Hij schrijft één raam-CLUF en past die toe op zijn hele assortiment. Waarom? Omdat hij ervan uitgaat dat u het toch niet leest. Er kan dus zowat van alles "voor de zekerheid" in worden opgenomen, bedingen die nooit worden gebruikt, behalve op de dag dat de uitgever besluit ze tegen u te gebruiken.
Enkele voorbeelden die werkelijk voorkomen in de CLUF's van grote uitgevers:
- Verbod op doorverkoop. Het contract zegt vaak dat de game bedoeld is voor eenmalig gebruik en niet mag worden doorverkocht. Als men het contract letterlijk zou volgen, zou vrijwel elke gamer die ooit een game heeft doorverkocht "in overtreding" zijn. Gelukkig staat voor fysieke exemplaren de wettelijke regel van de uitputting van rechten doorverkoop toe, wat het contract ook beweert.
- Mogelijke afsluiting "op een dag". Het contract bepaalt dat de uitgever u de toegang tot de game kan ontnemen, zonder ooit een datum te geven. Een normaal contract legt termijnen vast; hier zegt men u enkel "op een dag, misschien".
- Verplichte online verbinding, ook bij solospelen, vaak zowel om gegevens te verzamelen als uit beschermingsoverwegingen.
Een contract dat verandert na uw "ondertekening"
Dit is ongetwijfeld het meest abnormale punt. De meeste CLUF's bepalen dat de uitgever ze eenzijdig kan wijzigen, wanneer hij wil, soms zonder voorafgaande kennisgeving. Stel u voor dat u het huurcontract van uw woning ondertekent, en vervolgens een bericht ontvangt: "we hebben besloten dat uw appartement geen dak meer heeft, zo is het nu eenmaal". Dat is, letterlijk, wat deze bedingen toestaan.
Maar een contract staat niet boven de wet. Het veronderstelt twee partijen, een akkoord, en een evenwicht. In Europa komen verschillende wetteksten juist deze relatie opnieuw in evenwicht brengen:
- het herroepingsrecht van 14 dagen voor elke online aankoop (waarvan de CLUF's u bijna altijd vragen er meteen afstand van te doen);
- de richtlijn (EU) 2019/770 over digitale inhoud, die een conformiteitsverplichting oplegt en eenzijdige wijzigingen aan banden legt;
- het recht inzake onredelijke bedingen (richtlijn 93/13/EEG), dat elk beding dat een aanzienlijk onevenwicht in uw nadeel creëert "voor niet geschreven" houdt;
- de RGPD, die een geldige rechtsgrond en duidelijke informatie verplicht stelt voor het verzamelen van uw gamegegevens, en, wanneer de uitgever zich baseert op toestemming, een vrije en geïnformeerde toestemming.
Wat u zou moeten kunnen weten voordat u betaalt
De echte kwestie is niet "fysiek versus digitaal". Het gaat om transparantie en keuze. Voordat u betaalt, zou u duidelijk moeten weten:
- de aard van wat u koopt (een game? een licentie? een dienst? DLC?);
- de duur van de toegang, onbeperkt of beperkt, en de voorwaarden waaronder deze kan verdwijnen;
- uw rechten: overdragen, uitlenen, doorverkopen, een back-up maken, terugbetaald worden;
- wat er gebeurt met uw gegevens;
- de wijzigingsregels van het contract.
Niets van dit alles is onredelijk: het is precies wat het consumentenrecht al garandeert voor andere producten en diensten. Een telefoonabonnement, een internetbox, een elektronisch apparaat, dat alles komt met duidelijke procedures voor herroeping, ontbinding en einde van levensduur. Waarom zou de videogame-industrie, uitgegroeid tot 's werelds machtigste culturele industrie, hiervan vrijgesteld zijn?
Een game is geen stukje plastic. Het is een werk waaraan u deelneemt, uren van uw leven, herinneringen. Het contract dat uw toegang tot dit werk regelt, verdient het gelezen, begrepen en, wanneer het uit balans is, aangevochten te worden.
Voor een concreet geval leest u onze analyse van de CLUF van Ubisoft in het licht van de zaak The Crew.
Officiële bronnen
Beoordeel dit artikel
4.7/5 · 7 stem
Reacties (2)
Enfin quelqu''un qui explique clairement le coup du sceau qu''on déchire = acceptation. Je ne l''avais jamais vu sous cet angle. Excellent article.
Le parallèle avec le bail sans toit est parfait. À faire lire à tous les joueurs qui pensent "posséder" leurs jeux.