Odsprzedaż gier zdematerializowanych we Francji: przepisy, sprzeczności i możliwości działania

23 października 2024 roku Sąd Kasacyjny zakończył dziesięcioletnią batalię przed francuskimi sądami: we Francji nie można odsprzedać gry wideo kupionej w wersji zdematerializowanej. Ta decyzja utrwala sprzeczność, którą niniejszy artykuł ma na celu wyjaśnić i przezwyciężyć.

1. Sprzeczność między wersją fizyczną a cyfrową

Grę na płycie lub kartridżu można odsprzedać: to zasada wyczerpania prawa dystrybucji. Nieważne, że licencja w pudełku tego zabrania, prawo ma pierwszeństwo przed umową. Możecie więc odsprzedać, wypożyczyć lub zapisać w spadku swój fizyczny egzemplarz.

W przypadku tej samej gry pobranej cyfrowo francuskie sądy orzekły odwrotnie. Rozumowanie jest następujące: gra zdematerializowana nie jest „sprzedawana”, lecz „udzielana na licencji” osobistej i niezbywalnej, i stanowi złożone dzieło chronione prawem autorskim, wobec którego wyczerpanie prawa nie działa w internecie. Rezultat: nośnik znika, a wraz z nim prawo do odsprzedaży.

2. Droga sądowa

• 17 grudnia 2019, Sąd Wielkiej Instancji w Paryżu (TGI de Paris): zwycięstwo UFC-Que Choisir, prawo do odsprzedaży uznane.
• 21 października 2022, Sąd Apelacyjny w Paryżu: wyrok uchylony, odsprzedaż odrzucona.
• 23 października 2024, Sąd Kasacyjny: skarga kasacyjna oddalona (wyrok nr 23-13.738, niepublikowany), na korzyść Valve przed francuskimi sądami.

Na poziomie europejskim przyjęta logika opiera się na dwóch wyrokach CJUE: UsedSoft (2012), który dopuszcza odsprzedaż pobranego oprogramowania, oraz Tom Kabinet (2019), który odmawia tego prawa w przypadku innych utworów (e-booków). Ponieważ gry zaklasyfikowano jako dzieła złożone, to Tom Kabinet ma zastosowanie.

3. Możliwości działania

Walka nie została zakończona, zmienia jedynie pole bitwy.

• Droga legislacyjna na poziomie europejskim. Ponieważ blokada wynika z obecnych dyrektyw, prawdziwym rozwiązaniem byłoby ustanowienie prawa do odsprzedaży treści cyfrowych w drodze ustawy. Jest to przedmiot naszej propozycji ustawy o sprawiedliwej odsprzedaży.
• Droga techniczna. Już dziś istnieją mechanizmy pozwalające na bezpieczny i możliwy do prześledzenia transfer licencji, z jednoczesnym wynagradzaniem wydawcy przy każdej odsprzedaży, zobaczcie nasz artykuł o odsprzedaży za pomocą nośników fizycznych i tokenów.
• Droga klauzul nieuczciwych. Nawet bez prawa do odsprzedaży inne klauzule umów platform (zatrzymanie środków, rozwiązanie umowy według uznania) pozostają kwestionowalne w świetle dyrektywy 93/13/EWG.

Paradoks pozostaje: im bardziej branża przechodzi w stronę pełnej cyfryzacji, tym bardziej zanikają prawa nabyte w erze nośników fizycznych, mimo że żadna ustawa nigdy tego nie zadecydowała.

Źródła: Le Monde (24 paź 2024) · Gamekult · Sąd Kasacyjny, 23 paź 2024.

Decyzja francuska, a nie koniec europejskiej debaty

Uwaga, by nie interpretować tego wyroku zbyt szeroko. Trzy istotne niuanse:

• Uzasadnienie jest kwestionowalne: wprowadza rozróżnienie między oprogramowaniem (używanym „aż do jego przestarzałości”) a grą wideo (która mogłaby szybko wrócić na rynek „po zakończeniu rozgrywki”). To kryterium behawioralne wydaje się kruche w świetle rzeczywistych sposobów użytkowania, wiele programów jest przekazywanych po użyciu, a wiele gier jest grywanych przez lata. Prawdziwym punktem odniesienia nie jest pytanie „czy grę ukończono?”, lecz: czy sprzedany egzemplarz stanowi oprogramowanie (podlegające wyczerpaniu prawa), czy też złożone dzieło / usługę niepodlegającą cyfrowemu wyczerpaniu prawa?
• Wyrok jest niepublikowany w biuletynie (nr 23-13.738): nie został ustanowiony jako wielki wyrok zasadniczy mający trwale kształtować całe orzecznictwo.
• Sąd Kasacyjny nie jest CJUE: nie przekazał pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mimo że debata dotyczy interpretacji dyrektyw europejskich (dyrektywa o prawie autorskim 2001/29 kontra dyrektywa o oprogramowaniu 2009/24). Tylko CJUE może ustalić wiążącą i jednolitą interpretację prawa Unii.

Innymi słowy: ta decyzja kończy spór UFC-Que Choisir przeciwko Valve we Francji, ale nie rozstrzyga ostatecznie tej kwestii na poziomie europejskim. Debata pozostaje otwarta, poprzez nowe powództwo oparte na innych argumentach (gry będące głównie oprogramowaniem, gry solo bez usługi online, licencje wieczyste, całkowite zablokowanie rynku wtórnego), poprzez pytanie prejudycjalne do CJUE, poprzez interwencję Komisji Europejskiej, lub poprzez zmianę ustawodawstwa właściwą dla cyfrowych dóbr kulturowych i interaktywnych. PlayRite uważa zatem, że kwestia pozostaje otwarta na poziomie europejskim.

Oficjalne odniesienia

• Dyrektywa (UE) 2019/770 w sprawie treści i usług cyfrowych (EUR-Lex)
• Sąd Kasacyjny, 1. izba cywilna, 23 października 2024, nr 23-13.738 (niepublikowany, Légifrance)
• Sąd Apelacyjny w Paryżu, 21 października 2022
• Sąd Wielkiej Instancji w Paryżu, 17 grudnia 2019
• CJUE, UsedSoft przeciwko Oracle, 3 lipca 2012, C-128/11
• CJUE, Tom Kabinet, 19 grudnia 2019, C-263/18

NOTES (context, not part of the translation itself): - Source file: /home/ubuntu/playrite.eu/translations/source.json, article at index 1 (id 434c9810-6067-4e7a-bcc9-3efe09dfdbd3, slug "la-revente-des-jeux-video-dematerialises-en-france-analyse-des-lois-contradictions-et-voies-de-recours"). - HTML structure, tags, classes (flag-legend, abusif, illegal, faux, mark) and href/target/rel attributes preserved exactly as in the French source; only text nodes were translated. - Proper nouns/brands kept untranslated: Ubisoft-style entities here are Valve, Steam references n/a, UFC-Que Choisir, Le Monde, Gamekult, Légifrance, EUR-Lex, PlayRite, case names UsedSoft and Tom Kabinet. - French court names were rendered with their standard Polish descriptive equivalents (Sąd Kasacyjny, Sąd Apelacyjny w Paryżu, Sąd Wielkiej Instancji w Paryżu) since these are descriptive institutional titles, not brand names; the French abbreviation "TGI de Paris" was kept in parentheses on first mention for traceability. - The acronym CJUE was left untranslated (not converted to the Polish "TSUE") to follow the instruction's spirit of not translating legal acronyms (CLUF, CGU, DSA, RGPD were given as the pattern). - Directive "93/13/CEE" was rendered as "93/13/EWG", the standard Polish designation for that EEC directive number. - No em dash "—" used anywhere in the translation.