Τι είναι το CLUF; Το συμβόλαιο που υπογράφετε χωρίς ποτέ να το διαβάσετε
Ας θέσουμε μια απλή ερώτηση: όταν «αγοράζετε» ένα βιντεοπαιχνίδι, τι ακριβώς πληρώνετε; Η απάντηση εκπλήσσει τους περισσότερους παίκτες. Δεν αγοράζετε ένα παιχνίδι. Αγοράζετε ένα δικαίωμα χρήσης, μια άδεια, που ρυθμίζεται από ένα συμβόλαιο που ονομάζεται Συμβόλαιο Άδειας Τελικού Χρήστη (CLUF), ή EULA στα αγγλικά (End User License Agreement).
Και αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο, ούτε ιδιαίτερο στο ψηφιακό. Αυτό το συμβόλαιο υπήρχε ήδη στην εποχή του φυσικού προϊόντος. Βρισκόταν μέσα στο κουτί.
«Υπογραφή» ενός συμβολαίου που δεν μπορείτε να διαβάσετε πριν το υπογράψετε
Στα παλιά κουτιά παιχνιδιών, λογισμικού, μερικές φορές κασετών, υπήρχε μια σφραγίδα ή μια πλαστική μεμβράνη που έπρεπε να σκίσετε για να την ανοίξετε. Το σκίσιμο αυτής της σφραγίδας θεωρούνταν νομικά ισοδύναμο με αποδοχή της άδειας, μια πρακτική που ονομάζεται «shrink-wrap contract». Το παράδοξο είναι ζαλιστικό: η άδεια βρισκόταν μέσα στο κουτί, οπότε για να τη διαβάσετε έπρεπε πρώτα να το ανοίξετε… και το άνοιγμα ισοδυναμούσε με αποδοχή. Με άλλα λόγια, υπογράφατε πριν μπορέσετε να διαβάσετε.
Σήμερα, ισχύει η ίδια λογική, με δύο μορφές:
- είτε εμφανίζεται ένα δυσανάγνωστο κείμενο με ένα κουμπί «Αποδέχομαι», και κανείς δεν το διαβάζει·
- είτε αποδέχεστε απλώς με το να ξεκινήσετε το παιχνίδι, χωρίς καν να σας δείξουν τίποτα.
Και αν αρνηθείτε; Έχετε αγοράσει ένα παιχνίδι στο οποίο δεν έχετε δικαίωμα να παίξετε. Λογικά, και σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο, μια άρνηση θα έπρεπε να οδηγεί σε επιστροφή χρημάτων. Αυτό σχεδόν ποτέ δεν προτείνεται με σαφήνεια.
Το ίδιο συμβόλαιο για όλα τα παιχνίδια
Ένας εκδότης δεν συντάσσει ένα συμβόλαιο ανά παιχνίδι. Γράφει ένα μόνο CLUF-πλαίσιο και το εφαρμόζει σε ολόκληρη τη γκάμα του. Γιατί; Επειδή ξεκινά από την αρχή ότι δεν θα το διαβάσετε. Μπορεί λοιπόν να βάλει σχεδόν οτιδήποτε «σε περίπτωση που», ρήτρες που δεν χρησιμεύουν ποτέ, εκτός από την ημέρα που ο εκδότης αποφασίσει να τις χρησιμοποιήσει εναντίον σας.
Μερικά παραδείγματα που υπάρχουν πραγματικά σε CLUF μεγάλων εκδοτών:
- Απαγόρευση μεταπώλησης. Το συμβόλαιο συχνά αναφέρει ότι το παιχνίδι προορίζεται για μία μόνο χρήση και δεν μπορεί να μεταπωληθεί. Αν ακολουθούσαμε το συμβόλαιο κατά γράμμα, σχεδόν όλοι οι παίκτες που έχουν κάποτε μεταπωλήσει ένα παιχνίδι θα ήταν «εν αμαρτία». Ευτυχώς, για το φυσικό προϊόν, ο νομικός κανόνας της εξάντλησης των δικαιωμάτων επιτρέπει τη μεταπώληση, ό,τι κι αν λέει το συμβόλαιο.
- Πιθανή διακοπή «κάποια μέρα». Το συμβόλαιο προβλέπει ότι ο εκδότης θα μπορεί να σας αφαιρέσει την πρόσβαση στο παιχνίδι, χωρίς ποτέ να σας δίνει ημερομηνία. Ένα κανονικό συμβόλαιο ορίζει προθεσμίες· εδώ, σας λένε απλώς «κάποια μέρα, ίσως».
- Υποχρεωτική σύνδεση, ακόμη και σε λειτουργία μονόπαικτη, συχνά για λόγους συλλογής δεδομένων όσο και προστασίας.
Ένα συμβόλαιο που αλλάζει μετά την «υπογραφή» σας
Αυτό είναι αναμφίβολα το πιο ανώμαλο σημείο. Τα περισσότερα CLUF προβλέπουν ότι ο εκδότης μπορεί να τα τροποποιεί μονομερώς, όποτε θέλει, μερικές φορές χωρίς προειδοποίηση. Φανταστείτε να υπογράφετε το μισθωτήριο του σπιτιού σας, και μετά να λαμβάνετε ένα μήνυμα: «αποφασίσαμε ότι το διαμέρισμά σας δεν έχει πια στέγη, έτσι είναι». Αυτό, κατά γράμμα, επιτρέπουν αυτές οι ρήτρες.
Ωστόσο, ένα συμβόλαιο δεν βρίσκεται πάνω από τους νόμους. Προϋποθέτει δύο μέρη, μια συμφωνία, και μια ισορροπία. Στην Ευρώπη, αρκετά νομικά κείμενα έρχονται ακριβώς για να επαναφέρουν την ισορροπία στη σχέση:
- το δικαίωμα υπαναχώρησης 14 ημερών για κάθε διαδικτυακή αγορά (το οποίο τα CLUF σχεδόν πάντα σας ζητούν να εγκαταλείψετε εξαρχής)·
- η οδηγία (UE) 2019/770 για το ψηφιακό περιεχόμενο, η οποία επιβάλλει υποχρέωση συμμόρφωσης και ρυθμίζει τις μονομερείς τροποποιήσεις·
- το δίκαιο των καταχρηστικών ρητρών (οδηγία 93/13/CEE), το οποίο καθιστά «ανίσχυρη» κάθε ρήτρα που δημιουργεί σημαντική ανισορροπία εις βάρος σας·
- ο RGPD, ο οποίος επιβάλλει έγκυρη νομική βάση και σαφή ενημέρωση για τη συλλογή των δεδομένων του παιχνιδιού σας, και, όταν ο εκδότης βασίζεται στη συγκατάθεση, μια ελεύθερη και εν επιγνώσει συγκατάθεση.
Τι θα έπρεπε να μπορείτε να γνωρίζετε πριν πληρώσετε
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι «φυσικό εναντίον ψηφιακού». Είναι η διαφάνεια και η επιλογή. Πριν πληρώσετε, θα έπρεπε να γνωρίζετε με σαφήνεια:
- τη φύση αυτού που αγοράζετε (ένα παιχνίδι; μια άδεια; μια υπηρεσία; DLC;)·
- τη διάρκεια πρόσβασης, απεριόριστη ή περιορισμένη, και τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορεί να εξαφανιστεί·
- τα δικαιώματά σας: να μεταβιβάσετε, να δανείσετε, να μεταπωλήσετε, να αποθηκεύσετε, να επιστραφούν τα χρήματά σας·
- τι γίνεται με τα δεδομένα σας·
- τους κανόνες τροποποίησης του συμβολαίου.
Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι παράλογο: είναι αυτό που ήδη εγγυάται, για άλλα προϊόντα και υπηρεσίες, το δίκαιο της κατανάλωσης. Μια τηλεφωνική συνδρομή, ένα router internet, μια ηλεκτρονική συσκευή, όλα αυτά έρχονται με σαφείς διαδικασίες υπαναχώρησης, καταγγελίας και λήξης ζωής. Γιατί το βιντεοπαιχνίδι, που έχει γίνει η πιο ισχυρή πολιτιστική βιομηχανία στον κόσμο, θα έπρεπε να εξαιρείται από αυτό;
Ένα παιχνίδι δεν είναι ένα κομμάτι πλαστικού. Είναι ένα έργο στο οποίο συμμετέχετε, ώρες από τη ζωή σας, αναμνήσεις. Το συμβόλαιο που διέπει την πρόσβασή σας σε αυτό το έργο αξίζει να διαβαστεί, να γίνει κατανοητό, και, όταν είναι μη ισορροπημένο, να αμφισβητηθεί.
Για μια συγκεκριμένη περίπτωση, διαβάστε την ανάλυσή μας για το CLUF της Ubisoft υπό το πρίσμα της υπόθεσης The Crew.
Επίσημες αναφορές
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
4.7/5 · 7 ψήφος
Σχόλια (2)
Enfin quelqu''un qui explique clairement le coup du sceau qu''on déchire = acceptation. Je ne l''avais jamais vu sous cet angle. Excellent article.
Le parallèle avec le bail sans toit est parfait. À faire lire à tous les joueurs qui pensent "posséder" leurs jeux.