Usus, abusus, fructus: co powinno znaczyć „posiadanie” gry

Prawo cywilne, odziedziczone z prawa rzymskiego, definiuje pełną własność poprzez trzy atrybuty: usus, fructus i abusus. Zestawienie ich z grą wideo w wersji cyfrowej jest pouczające: pozwala precyzyjnie zmierzyć, co licencja wam pozostawia, a co odbiera.

Trzy atrybuty własności

• Usus, prawo do korzystania z rzeczy: w tym przypadku granie w grę.
• Fructus, prawo do czerpania z niej pożytków: na przykład monetyzowanie swojej gry (streaming, odsprzedaż przedmiotów) lub po prostu korzystanie ze wszystkiego, co gra wytwarza.
• Abusus, prawo do rozporządzania nią: odsprzedaż, przekazanie w darowiźnie, zapisanie w spadku, a nawet zniszczenie.

Być pełnym właścicielem oznacza łączyć te trzy atrybuty. To właśnie macie w przypadku kupionego przedmiotu: książki, mebla, płyty.

Co pozostawia wam licencja

W przypadku gry w wersji cyfrowej regulaminy (CGU) wydawców stanowią, że nie kupujecie gry, lecz licencję. Konkretnie:

• Usus jest warunkowy: możecie grać, ale tylko dopóki serwery działają, dopóki wasze konto istnieje, dopóki gra pozostaje w katalogu.
• Fructus jest ograniczony: użytek komercyjny (streaming, treści) często wymaga zgody.
• Abusus jest zniesiony: brak odsprzedaży, przeniesienia czy zapisu w spadku. Co gorsza, niektóre klauzule nakładają na was obowiązek zniszczenia kopii po zakończeniu licencji.

Innymi słowy, licencja przyznaje wam jedynie okrojony usus, ucina fructus i znosi abusus. Nie stajecie się właścicielami samej gry: macie jedynie warunkowy, odwołalny dostęp, daleki od pełnej własności.

Postulatem nie jest stanie się „właścicielem” kodu gry, to nie miałoby sensu. Chodzi o uzyskanie uczciwej licencji: trwałej, zbywalnej i takiej, która nie może obrócić się przeciwko wam.

Do przeczytania: klauzule abuzywne w regulaminach (CGU).

Oficjalne odniesienia

• Dyrektywa 93/13/EWG, klauzule abuzywne (EUR-Lex)
• Dyrektywa (UE) 2019/770, treści i usługi cyfrowe (EUR-Lex)