Πρέπει να επανεξετάσουμε την «πνευματική ιδιοκτησία» στα βιντεοπαιχνίδια;

Η «πνευματική ιδιοκτησία» (ΠΙ) είναι πανταχού παρούσα στα βιντεοπαιχνίδια. Παρέχει στους εκδότες αποκλειστικά δικαιώματα επί των δημιουργιών τους. Όμως ο όρος αξίζει να εξεταστεί: διαμορφώνει τον τρόπο που σκεφτόμαστε το παιχνίδι, και όχι πάντα προς όφελος του πολιτισμού.

Για τι μιλάμε;

Νομικά, η «πνευματική ιδιοκτησία» περιλαμβάνει κυρίως, για ένα παιχνίδι, το δικαίωμα του δημιουργού (και τα συγγενικά δικαιώματα) και, για το εμπορικό σήμα ή ορισμένα τεχνικά στοιχεία, τη βιομηχανική ιδιοκτησία. Παρέχει στον κάτοχό της αποκλειστικά δικαιώματα: να επιτρέπει ή να απαγορεύει την αντιγραφή, τη διάθεση, την προσαρμογή. Αυτό είναι που επιτρέπει σε έναν εκδότη να αποφασίζει για τη ζωή ή τον θάνατο ενός παιχνιδιού, για τα remake, τα remaster και τις συνέχειές του.

Το παράδοξο

Ένα βιντεοπαιχνίδι δεν είναι το έργο ενός απομονωμένου μυαλού: είναι μια συλλογική δημιουργία, προγραμματιστές, σεναριογράφοι, καλλιτέχνες, μουσικοί, μερικές φορές και η ίδια η κοινότητα (mods, περιεχόμενο). Ωστόσο, το δίκαιο αποδίδει τον έλεγχο όχι σε όσους δημιουργούν, αλλά στην οντότητα που κατέχει τα δικαιώματα: τον εκδότη. Η αναφορά σε «πνευματική» ιδιοκτησία συγκαλύπτει αυτή τη μετατόπιση: αυτό που προστατεύεται, στην πράξη, είναι ένα οικονομικό περιουσιακό στοιχείο, όχι η ευφυΐα των δημιουργών του.

Γιατί αυτό έχει σημασία για τους παίκτες

Αυτό το πλαίσιο έχει άμεσες συνέπειες: στο όνομα της ΠΙ δικαιολογείται η αδυναμία μεταπώλησης, η απαγόρευση των servers της κοινότητας μετά από κλείσιμο, ή η άρνηση να επιτραπεί στις βιβλιοθήκες να διατηρήσουν τα παιχνίδια. Η επανεξέταση του λεξιλογίου, η αναφορά σε δικαιώματα εκμετάλλευσης αντί για «ιδιοκτησία», θα βοηθούσε να επανεξισορροπηθεί η συζήτηση ανάμεσα στα συμφέροντα των δικαιούχων, αυτά των δημιουργών, και αυτά του κοινού.

Διαβάστε επίσης: τη διατήρηση και την υποχρεωτική κατάθεση.